Ciekawe przypadki, czyli o trudnej odmianie rzeczowników

Kategoria: język.

Język polski, choć niewątpliwie piękny, nie należy do najłatwiejszych. Wśród wielu pułapek, które czyhają na jego użytkowników znajdują się także związane z deklinacją. Problemy mają nie tylko cudzoziemcy, ale również Polacy na co dzień władający dobrze językiem ojczystym. Poniżej znajduje się kilka przykładów dla zobrazowania niniejszej tezy.

Piszę blog czy piszę bloga?

Blog jest rzeczownikiem męskim nieżywotnym (takim jak stół, samochód, czy pamiętnik), a takie rzeczowniki mają biernik równy mianownikowi, czyli bezkońcówkowy, dlatego: kupiłem stół, mam samochód, piszę pamiętnik. W związku z tym poprawna i staranna forma brzmi piszę blog. Jednak od początku funkcjonowania tego słowa w języku polskim użytkownicy upodobali sobie formę piszę bloga, dlatego prawdopodobnie niebawem słowniki zezwolą na oboczność i obie formy staną się poprawne, gdyż o kształcie języka na końcu zawsze decydują jego użytkownicy (uzus).

W cudzysłowie czy cudzysłowiu?

Zawsze w cudzysłowie, to jedyna dopuszczalna forma miejscownika. Rzeczownik ten odmieniamy jak rów, czyli: rowu ; cudzysłowu, rowowi; cudzysłowowi, rowem; cudzysłowem, w rowie ; w cudzysłowie. Błędna forma cudzysłowiu może wynikać z podobieństwa do rzeczowników tułów, ołów, lub rzeczowników nijakich typu posłowie, przysłowie, czy wielosłowie.

Drink i link

Mimo, że oba wyrazy łączy pochodzenie (anglicyzm) oraz budowa fonologiczna (brzmią bardzo podobnie) nie podlegają temu samemu wzorcowi odmiany, w dopełniaczu mamy piję drinka, ale szukam linku. Dzieje się tak, ponieważ drink traktujemy podobnie jak inne nazwy alkoholi i porcji alkoholi rodzaju męskiego (szampana, sikacza, sznapsa, kielicha), a link zaś jak pozostałe rzeczowniki męskie o zakończeniu –ink, -ynk (cynk, tynk, szynk).

Nie lubię kaszy manny

W przeciwieństwie do wielu innych kasz (gryczanej, jaglanej, owsianej itp.) kasza manna nie jest przymiotnikiem, lecz rzeczownikiem, warto dodać, że pochodzenia biblijnego (cudowne jadło, które Bóg zesłał z nieba Izraelitom). Dlatego odmienia się jak panna: M. manna, D. manny, C. mannie, B. mannę, N. manną, Msc. mannie, W. manno.

Orłu czy orłowi?

Po 89 roku nastały wielkie zmiany społeczne, polityczne, historyczne, a jednym z ich przejawów było pragnienie przywrócenia korony orłu, który znajduje się na naszym godle. Jedni optowali za nałożeniem jej orłu, inni orłowi i wszyscy mieli rację, gdyż obie formy celownika są poprawne.