building-922531_1920

Przyimki do i na w połączeniu z nazwami geograficznymi, czyli kiedy jadę do Pragi, a kiedy na Pragę

Kategoria: język.

Przyimek do łączy się rzeczownikiem (lub innym wyrazem w jego funkcji) w dopełniaczu. Konstrukcje z przyimkiem do tworzą wyrażenia określające ruch dokądś, zwłaszcza do wewnątrz. Przy wskazywaniu kierunku używa się ich wówczas, gdy dla oznaczenia miejsca znajdowania się kogoś lub czegoś używa się przyimka w, np.:

jadę do Wielkopolski, bo mieszkam w Wielkopolsce
jadę do Krakowa, bo mieszkam w Krakowie
jadę do Pragi, bo mieszkam w Pradze (czeskiej)
jadę do Niemiec, bo mieszkam w Niemczech

Jak od każdej reguły od tej także istnieją wyjątki. Nie używa się przyimka do w odniesieniu do pasm górskich oraz nazw regionów zakończonych na –skie i -ckie:

jadę w Beskidy, a nie do Beskidów, mimo że mieszkam w Beskidach
jadę w Śląskie, a nie do Śląskiego, mimo że mieszkam w Śląskiem
jadę w Białostockie, a nie do Białostockiego, mimo że mieszkam w Białostockiem

Przyimek na łączy się z rzeczownikiem (lub innym wyrazem w jego funkcji) w bierniku lub w miejscowniku. W wyrażeniach oznaczających kierunek lub miejsce będące celem ruchu na tworzy następujące konstrukcje:

-połączenia z nazwami większości regionów w granicach Polski ( jadę na Śląsk, na Pomorze, na Mazowsze, mieszkam na Śląsku, na Pomorzu, na Mazowszu), wyjątek stanowią Małopolska i Wielkopolska, (jadę do Małopolski, mieszkam w Małopolsce)

-połączenia z nazwami regionów zakończonych przyrostkiem –yzna ( jadę na Lubelszczyznę, Kielecczyznę, mieszkam na Lubelszczyźnie, na Kielecczyźnie)

-połączenia z nazwami wysp i półwyspów (jadę na Hel, na Majorkę, na Madagaskar, mieszkam na Helu, na Majorce, na Madagaskarze)

-połączenia z niektórymi nazwami regionów znajdującymi się poza Polską i z nazwami państw z którymi kiedyś Polska była związana historycznie ( jadę na Bukowinę, mieszkam na Bukowinie, jadę na Syberię, mieszkam na Syberii, jadę na Morawy, mieszkam na Morawach oraz jadę na Węgry, na Litwę (rzadziej do Litwy), na Łotwę (rzadziej do Łotwy), na Słowację (rzadziej do Słowacji) na Białoruś, na Ukrainę, na Węgry, mieszkam na Litwie (rzadziej w Litwie) , na Łotwie (rzadziej w Łotwie), na Białorusi, na Ukrainie, na Węgrzech, na Słowacji (rzadziej w Słowacji)

-połączenia z nazwami dzielnic miast, przy czym zasada ta jest w sporej mierze umowna (regulowana obyczajem) i nie dotyczy dzielnic, które stosunkowo niedawno były odrębnymi jednostkami administracyjnymi, czyli nie wchodziły w skład miasta. Stąd mówimy i piszemy: jadę na Wolę, na Ochotę, na Pragę i mieszkam na Woli, na Ochocie, na Pradze, ale jadę do Włoch, do Wilanowa, do Ursusa i mieszkam we Włochach, w Wilanowie, w Ursusie. Uznaniowość tej reguły doskonale obrazują wyjątki, takie jak np. jadę do Śródmieścia i mieszkam w Śródmieściu, czy jadę do Kabat lub na Kabaty (obie formy są dozwolone). W związku z powyższym wsiadając w śródmieściu Warszawy w metro znajdujemy się po kolei na Mokotowie, na Ursynowie, w Natolinie i na Kabatach.

-połączenia z nazwami miast, kiedy konstrukcja z przyimkiem na oznacza tylko kierunek ruchu, a nie jego cel., np. jadę na Koszalin, jadę na Kraków, jadę na Pragę